Naar de kaart

West

Cliffordstraat 36

Meester Goubitz en leerlingen

Buiten de joodse buurten van Amsterdam woonden her en der ook wat joodse gezinnen met schoolgaande kinderen. In West waren er wel zo’n honderd openbare joodse leerlingen, volgens de opgave van juli 1941. De gemeente opende voor deze kinderen één school, in de Staatsliedenbuurt in de Cliffordstraat 36.

Joodse school nr. 14
Meester Mozes Goubitz

Toen die Joodsche school 14 haar deuren opende, eind september 1941, kwamen er maar 56 kinderen opdagen. Er was uitgegaan van een grotere opkomst, er waren om die reden drie klassen gevormd met hoofdmeester Mozes Goubitz [1905-1991] en twee leerkrachten.

Gelet op de enorme afstanden die sommige kinderen dagelijks te voet zouden hebben moeten afleggen, is het aannemelijk dat veel ouders hun kinderen vanaf september 1941 gewoon thuis hielden. Weliswaar was er ook voor joodse kinderen nog steeds leerplicht, maar die werd niet meer gehandhaafd.

Abel Herzberg, Kroniek der Jodenvervolging (p 242):

‘Soms moest een kind een uur of langer lopen van huis naar school. Tram en fiets waren immers verboden. Soms haalde een handkar van de Joodse Raad de zware schooltassen langs de huizen op.’

Bij de overdracht aan het Onderwijsbureau van de Joodsche Raad in najaar 1942 ontkwam ook dit kleine schooltje niet aan de bezuinigingsreorganisatie. Er waren toen nog maar 25 leerlingen en daar waren geen 3 onderwijzers voor nodig. Het werd een schooltje met één klas in het schoolgebouw aan de Cliffordstraat. De rest van het gebouw werd afgesloten.

Ook West werd door de bezetter niet ontzien bij de grote razzia’s, met als gevolg dat er eind mei 1943 bijna geen kinderen meer kwamen opdagen. Het schoolbestuur sloot op 31 mei ook deze school. Schoolhoofd Mozes Goubitz was toen al opgevolgd door Gerrit van Praag [1909-1944] en die dook direct onder.

Meester Jakob Druijf, [1906-] die in West woonde en zonder werk zat toen de Joodsche school 1 aan de Oude Schans was opgeheven, nam het handjevol kinderen dat er nog was onder zijn hoede, bij hem thuis in de Jan van Galenstraat. Het thuisklasje telde tien leerlingen, inclusief zijn eigen twee kinderen.

Sinds 15 juni 2018 heeft ook joodsche school nr 14 een herinneringsbord aan de gevel
(met dank aan Mariette Wildeboer)