Naar de kaart

Kweekschool

Op de Amsterdamse Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen, aan de Nieuwe Prinsengracht nr 89 zaten in 1940/41 in elke jaargroep wel enkele joodse leerlingen. Ook zij werden vanaf september 1941 van het gewone onderwijs uitgesloten, terwijl een aantal van hen juist dat schooljaar, in mei 1942 examen zou doen.

De gemeente talmde met een oplossing voor deze aankomende joodse onderwijzers; het examen was een staatsexamen en ook daar waren Joden van uitgesloten. De pas gevormde onderwijscommissie van de Joodsche Raad nam daarop het initiatief; er was al een tekort aan joodse leerkrachten en men voorzag dat dat tekort nog wel zou toenemen, reden genoeg om met spoed eigen onderwijskrachten op te leiden.

Isaac van der Velde van de Joodse onderwijscommissie nam contact op met het Opvoedingsdepartement in Den Haag en zo kwam er een oplossing in de vorm van een spoedopleiding voor Joodsche onderwijzers en onderwijzeressen. Er kwam geld en zelfs een dispensatie voor de praktijkuren, want eigenlijk moest een aankomende onderwijzer een half jaar stage lopen (hospiteren), en daar was nu niet genoeg tijd voor.

Maandag 23 november 1941 startte de cursus, er werd een lokaal vrij gemaakt bij de gemeentelijke Joodse HBS  in de Coornhertschool aan Mauritskade nr 25.

Er waren dat jaar zo’n 25 leerlingen. Nog geen half jaar later behaalden ze allemaal hun akte van bekwaamheid en na de zomer van 1942 stonden ze voor de klas op een Joodsche school.

De transporten hadden toen al de eerste gaten geslagen in de onderwijsteams van verschillende joodse scholen, dus de komst van deze jonge krachten was uiterst welkom.

Na het succes van de stoomcursus nam de Joodse Onderwijscommissie het initiatief voor een volledige JoodseOpleidingsschool voor onderwijzers en onderwijzeressen.

Het leerplan omvatte vier volledige jaren en droeg de handtekening van Isaac van der Velde, die toen hoofd was van het pasgevormde Onderwijsbureau van de Joodsche Raad. Henri van Praag [1916-1988] werd aangesteld als directeur en toen hij onderdook kwam mejuffrouw Eveline Lijons  [1895-1994] in zijn plaats.

Het schoolgebouw van de Coornhertschool werd ontruimd en teruggeven aan de gemeente;  de Joodse Hbs trok in bij het Joods Lyceum en de Joodsche Kweek kreeg onderdak in de voormalige Christiaan de Wetschool in de gelijknamige straat.

Ze kregen er twee lokalen, in de rest van het gebouw zaten de gemeentelijke  joodse Mulo (de Mulo van Kennis & Godsvrucht zat in haar eigen gebouw op de Reguliersgracht).

Naast de opleiding A (voor lagere schoolleerkrachten) was er ook een cursus voor het voorbereidend onderwijs; (de Vormschool). Die duurde drie jaar en daar kon je al terecht na twee jaar MULO.

Er kwam dus ook een joodse vormschool, één klasje met zeven meisjes, allemaal zo’n 17 jaar, slechts twee van hen zijn er teruggekomen.

Ook de Joodse Kweek & Vormschool werd in juni 1943 gesloten.