Naar de kaart

Joods Montessori Lyceum

Alle lyceisten samen in de woonkamer van de familie Frank

Ook van het Amsterdamse Montessori Lyceum [MLA] moesten de joodse leerlingen eind augustus 1941 vertrekken; de gemeentelijke Afdeling Onderwijs richtte voor alle Joods-Amsterdamse lyceisten een eigen Joodsch Lyceum op, daar konden ook de leerlingen van het Montessorilyceum naar toe, maar dat pakte anders uit.

Een paar ouders en de twee joodse docenten van de school stichtten een eigen Joodsch Montessori Lyceum, dat onderdak vond in het woonhuis van het gezin Frank-van Lier, in de Guido Gezellestraat, in Zuid.

Het was met name Walter Emanuel, wiens kinderen Han en Mirjam op het MLA zaten, die het initiatief nam voor een eigen klasje voor Joodse Montessori-lyceisten. Hij betrok er andere ouders bij, waaronder professor Herman Frijda en deed een beroep op de Joodsche Raad voor geld en huisvesting. Waarschijnlijk is hij zo bij Leonard Frank beland, die toen over het geld voor de Joodsche Raad ging, als directeur van de ComFinA.

Mevrouw Dora Breemer-Polenaar [1914-2017], die wiskundelerares was geweest op het Montessorilyceum, werd aangezocht al rectrix. Zij verzamelde een klein team docenten voor de ruim twintig leerlingen, waaronder verschillende joodse hoogleraren die op de Gemeente Universiteit niet meer welkom waren, zoals Sem Dresden, Hugo Pos, Juda Palache. Die stonden allemaal op wachtgeld omdat ze in maart 1941 bij de universiteit ontslagen waren.
Het schooltje kostte dus bijna niets en bleef daardoor nogal onzichtbaar bij de onderwijs-autoriteiten, tot dat de Centrale Commissie voor het Joodse Onderwijs (de voorloper van het Joodsche schoolbestuur) dit schooltje zomer 1942 onder haar hoede nam en de bekostiging werd geregeld.

Eerst waren het natuurlijk alleen de leerlingen die in september 1941 op het Montessori Lyceum waren uitgesloten en met stille trom vertrokken. Maar toen de joden van buiten de stad zich in het voorjaar van 1942 in Amsterdam moesten vestigen, kwamen er ook Montessori leerlingen uit het Gooi en Haarlem bij op het Joodsch Montessorilyceum.
De relatieve groei met een paar kinderen van buiten compenseerde echter de ‘leegloop’ niet; in de herfst van 1942, stonden ze allemaal samen in de huiskamer van het gezin Frank, voor de laatste foto; er waren toen een kleine veertig leerlingen.

[Louise Stein die mij de foto stuurde, staat 3e van links op de bovenste rij]